Khoảnh khắc người học bắt đầu dùng ngôn ngữ như một phần tự nhiên của cuộc sống thường ngày, ThS. Nguyễn Phan Trúc Quỳnh – Giảng viên tiếng Trung của Asia University Vietnam biết rằng, phương pháp giảng dạy đang phát huy hiệu quả. Ở khoảnh khắc ấy, ngôn ngữ trở thành phản xạ tự nhiên và lớp học ngoại ngữ thực sự bắt đầu “sống”. Với cô Quỳnh, đó chính là mục tiêu lớn nhất của việc dạy tiếng Trung: không phải để sinh viên nhớ nhiều từ vựng hơn, mà để các em dám dùng, dám nói và coi tiếng Trung như một phần của đời sống học tập hằng ngày.
Tốt nghiệp Thạc sĩ Giáo dục ngành Hán ngữ quốc tế tại Trường Đại học Sư phạm Thủ đô Bắc Kinh (Trung Quốc), ThS. Nguyễn Phan Trúc Quỳnh sở hữu nền tảng học thuật bài bản cùng nhiều năm kinh nghiệm làm việc, phiên dịch Trung – Việt cho các doanh nghiệp.
Sự kết hợp giữa tri thức học thuật, trải nghiệm thực tế và am hiểu văn hóa Trung Hoa giúp cô xây dựng phong cách giảng dạy linh hoạt, gần gũi nhưng vẫn giữ được tính chuẩn mực của ngôn ngữ, đặt ngôn ngữ vào đúng bối cảnh giao tiếp và cách tư duy.
Lớp học tạo phản xạ, rèn tư duy
Điều khiến cô Quỳnh tâm đắc không phải là điểm số hay bài kiểm tra, mà là lúc sinh viên chủ động sử dụng tiếng Trung như một thói quen. Có những buổi học, sinh viên trao đổi bài, đặt câu hỏi hay thậm chí đùa vui với nhau bằng tiếng Trung ngay trong lớp.
Để tạo được phản xạ ấy, mỗi buổi học thường được thiết kế theo hai phần rõ ràng. Phần đầu là các hoạt động “làm nóng” nhằm kích hoạt phản xạ ngôn ngữ như ôn từ vựng, viết Hán tự hoặc hội thoại ngắn. Phần tiếp theo tập trung vào nội dung mới, gắn từ vựng và ngữ pháp với các tình huống quen thuộc trong đời sống.
Chẳng hạn, khi học về ngày – tháng – năm, sinh viên không chỉ học cách nói mốc thời gian mà còn được hướng dẫn hỏi về sinh nhật, gợi ý quà tặng hay nhắc đến các dịp lễ trong năm. Ngôn ngữ vì thế được sử dụng ngay trong những tình huống gần gũi.
Trong lớp, cô thường xuyên duy trì động lực bằng các nhiệm vụ bất ngờ theo cá nhân hoặc theo nhóm, buộc sinh viên phải suy nghĩ và phản hồi nhanh bằng tiếng Trung. Ở bài tập “Bạn là ai”, sinh viên được phân vai, xây dựng phần giới thiệu nhân vật và trình bày trước lớp, vừa rèn cấu trúc câu vừa tạo không khí chủ động. Cô cũng lồng ghép hoạt động luyện phát âm qua âm nhạc và trò chơi “đấu trường bộ thủ” để việc học chữ Hán trở nên dễ nhớ hơn.
Chia sẻ về quan điểm giảng dạy của mình, cô Quỳnh chia sẻ: “Học ngôn ngữ không chỉ để biết, mà phải dùng được và cảm thấy vui khi học”.
Theo cô Quỳnh, hai thách thức lớn nhất với sinh viên khi học tiếng Trung là thanh điệu và Hán tự. Thay vì tạo áp lực sửa lỗi ngay lập tức, cô khuyến khích sinh viên luyện phát âm theo cụm từ và câu ngắn, kết hợp nghe – lặp lại nhiều lần để điều chỉnh một cách tự nhiên.
Với chữ Hán, sinh viên được hướng dẫn ghi nhớ thông qua bộ thủ, liên tưởng hình ảnh và luyện viết theo trình tự, giúp hiểu cấu tạo chữ trước khi ghi nhớ. Quan trọng hơn, cô khuyến khích sinh viên dùng tiếng Trung thường xuyên, để lỗi sai được chỉnh dần trong quá trình giao tiếp, thay vì trở thành rào cản tâm lý.
Môi trường học tập mở, nuôi dưỡng năng lực hội nhập
Trong lộ trình học 2 năm tại Việt Nam và 2 năm tại Đài Loan (Trung Quốc), tiếng Trung đóng vai trò là cầu nối giúp sinh viên thích nghi với môi trường học tập và sinh hoạt quốc tế. Cụ thể, khi tiếp tục học tập tại Đài Loan, sinh viên có thể sử dụng tiếng Trung trong các tình huống giao tiếp cơ bản, việc “sống trong ngôn ngữ” giúp khả năng giao tiếp được nâng lên rõ rệt, tạo sự tự tin trong học tập và đời sống.
Với ThS. Nguyễn Phan Trúc Quỳnh, thành công lớn nhất của một giảng viên tiếng Trung là khi sinh viên thực sự yêu thích tiếng Trung và chủ động tìm hiểu, học hỏi thêm ngoài giờ học. Khi ngôn ngữ không còn là môn học bắt buộc mà trở thành một điều thú vị và hữu ích trong cuộc sống của các em, đó chính là thành quả ý nghĩa nhất của người làm giáo dục.
Nhìn về chặng đường phía trước, cô kỳ vọng sinh viên Asia University Vietnam có thể phát triển tiếng Trung thành một ngoại ngữ thành thạo, song hành cùng tiếng Anh để mở rộng cơ hội học tập, thực tập và làm việc trong môi trường đa văn hóa. Với cô, đích đến không chỉ là năng lực ngôn ngữ, mà là hình ảnh một thế hệ trẻ có tư duy hội nhập, khả năng thích nghi và sẵn sàng đóng góp tích cực cho xã hội.
