AI trở thành hạ tầng số, buộc đào tạo nhân lực phải chuyển từ dạy kỹ thuật thuần túy sang phát triển năng lực ứng dụng, triển khai và vận hành trong bối cảnh thực tiễn.
Theo TS. Hoàng Việt Hà – Giám đốc Asia Vietnam, trí tuệ nhân tạo (AI) hiện diện ngày càng rõ nét trong đời sống kinh tế – xã hội, trở thành một phần của hạ tầng số. Tại các đô thị lớn, hệ thống camera tích hợp AI được sử dụng để phân tích lưu lượng giao thông theo thời gian thực. Với y tế, công nghệ này hỗ trợ đọc ảnh chẩn đoán và quản lý dữ liệu bệnh án. Ở mảng tài chính và sản xuất, AI tham gia phân tích dữ liệu, dự báo nhu cầu và tối ưu quy trình vận hành.
Tuy nhiên, khi triển khai ở mức ứng dụng, thách thức không chỉ nằm ở việc xây dựng mô hình, mà còn tạo ra trong khâu tích hợp, giám sát và tối ưu liên tục trong các hệ thống phức tạp. Điều này đòi hỏi đội ngũ nhân lực giỏi kỹ thuật, hiểu dữ liệu, hạ tầng công nghệ và bối cảnh ứng dụng của từng lĩnh vực.
TS. Việt Hà nhấn mạnh, nhu cầu nhân lực AI và khoa học dữ liệu tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng. Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông, đến năm 2030, Việt Nam cần từ 700.000 đến 1 triệu nhân lực công nghệ số, trong đó, AI và dữ liệu lớn thuộc nhóm thiếu hụt nghiêm trọng.
“Trong khi đó, nhiều chương trình đào tạo hiện nay vẫn thiên về lý thuyết và kỹ thuật mô hình, chưa theo kịp yêu cầu thực tế của doanh nghiệp. Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng khiến không ít dự án AI gặp khó khăn khi đi vào vận hành”, ông chia sẻ thêm về khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn.
Trước thách thức này, Asia Vietnam, chương trình liên kết giữa trường Đại học FPT, Tập đoàn FPT, và Asia University (Đài Loan, Trung Quốc), triển khai chương trình Trí tuệ nhân tạo theo hướng kết hợp nền tảng công nghệ, dữ liệu, ứng dụng và tư duy liên ngành. Cách tiếp cận này giúp sinh viên tiếp cận AI như một công cụ giải quyết vấn đề trong các bối cảnh cụ thể của đời sống xã hội.
Theo TS. Hoàng Việt Hà, đào tạo theo hướng liên ngành giúp sinh viên nắm vững kiến thức công nghệ, hiểu cách AI triển khai trong thực tiễn. “Việc khuyến khích sinh viên ứng dụng AI vào nhiều lĩnh vực ngay trong quá trình học góp phần hình thành tư duy hệ thống và khả năng thích ứng với môi trường làm việc”, ông nói.
Chương trình được thiết kế theo ba hướng: công nghệ AI cốt lõi, ứng dụng AI, và AI trong các mô hình kinh doanh thông minh, nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực đa dạng của thị trường lao động. Ông đánh giá cách tiếp cận này tương đồng với xu hướng đào tạo trí tuệ nhân tạo ứng dụng và liên ngành tại nhiều trường đại học trên thế giới. Mô hình hướng tới việc chuẩn bị nguồn nhân lực có khả năng làm việc trong các hệ thống AI phức tạp, nơi công nghệ, dữ liệu và nghiệp vụ gắn kết chặt chẽ.
Chương trình đào tạo cũng chú trọng kết hợp giữa nền tảng học thuật và học tập qua dự án, đồ án nhóm cùng các bài toán mô phỏng từ doanh nghiệp. Việc trực tiếp làm việc với dữ liệu và tình huống thực tế giúp người học sớm nhận diện những thách thức khi AI được đưa vào vận hành.
Bên cạnh đó, mô hình đào tạo trong nước – quốc tế cho phép sinh viên xây dựng nền tảng học tập tại Việt Nam trước khi tiếp cận môi trường đào tạo và nghiên cứu tại Đài Loan. Chương trình ứng dụng AI xuyên suốt trong giảng dạy, nghiên cứu và vận hành qua các phòng trải nghiệm, phòng thí nghiệm robot và nhà máy thông minh. Nhờ đó, người học có thể trực tiếp quan sát và tham gia vào quá trình công nghệ vận hành trong đời sống.
Song song với học tập, sinh viên có cơ hội tiếp cận các chương trình thực tập và việc làm trong hệ sinh thái công nghệ của Tập đoàn FPT, cùng mạng lưới đối tác công nghệ, viện nghiên cứu quốc tế của Asia University. Qua đó, các bạn sớm tiếp xúc với bài toán AI trong môi trường doanh nghiệp và nghiên cứu thực tế.
Chia sẻ về trải nghiệm học tập, Hoàng Minh Thống, sinh viên ngành Trí tuệ nhân tạo (Asia Vietnam), cho biết chương trình giúp em tiếp cận môi trường học tập quốc tế, nơi AI không chỉ được giảng dạy ở khía cạnh lý thuyết, mà còn được ứng dụng trực tiếp trong các dự án thực tế.
Bên cạnh chương trình giảng dạy, đào tạo AI theo hướng ứng dụng đòi hỏi hạ tầng công nghệ, dữ liệu đủ lớn và đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm triển khai thực tế. TS. Việt Hà nhận định, nếu không được đầu tư bài bản, chương trình đào tạo có nguy cơ chỉ dừng ở mức mô phỏng, chưa phản ánh đầy đủ những thách thức khi AI đi vào vận hành trong doanh nghiệp.
Trong bối cảnh AI ngày càng trở thành hạ tầng của nền kinh tế số, quốc gia nào xây dựng được đội ngũ nhân lực có khả năng đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm vào hệ thống vận hành thực tế sẽ nắm lợi thế cạnh tranh dài hạn.
“Sự thay đổi trong cách đào tạo AI vì vậy không chỉ là câu chuyện của nhà trường, mà còn là bài toán chiến lược của toàn bộ nền kinh tế”, ông nhấn mạnh.
Theo: Vnexpress
