Thực tế, phía sau một con chip là cả một hệ sinh thái doanh nghiệp với nhiều công đoạn khác nhau, từ thiết kế, sản xuất đến đóng gói, kiểm thử và vận hành chuỗi cung ứng. Việc hiểu rõ các loại hình công ty bán dẫn giúp người trẻ hình dung rõ hơn về ngành nghề, từ đó có thêm cơ sở để lựa chọn hướng học tập và phát triển phù hợp với năng lực của bản thân.
5 nhóm công ty tạo nên chuỗi giá trị bán dẫn
Chuỗi giá trị bán dẫn hiện nay được hình thành từ nhiều nhóm doanh nghiệp khác nhau. Trong đó, phổ biến nhất là nhóm công ty thiết kế vi mạch, công ty sản xuất chip, công ty đóng gói và kiểm thử, công ty cung cấp thiết bị – vật liệu – phần mềm hỗ trợ, và nhóm doanh nghiệp chuỗi cung ứng, dịch vụ công nghệ liên quan.
Ở nhóm thiết kế vi mạch, các công ty tập trung vào việc phát triển kiến trúc chip, xây dựng sơ đồ mạch và tối ưu hiệu năng cho các thiết bị điện tử. Đây là nhóm công việc thường gắn với lập trình, toán học, điện tử và tư duy logic. Những doanh nghiệp tiêu biểu trong lĩnh vực này có thể kể đến NVIDIA, Qualcomm, AMD, Broadcom, MediaTek hay FPT Semiconductor. Đây cũng là nhóm đang có nhu cầu lớn về kỹ sư thiết kế vi mạch, kỹ sư hệ thống nhúng và kỹ sư thiết kế chip AI.
Trong khi đó, nhóm sản xuất bán dẫn đảm nhiệm các công đoạn chế tạo wafer và vận hành dây chuyền công nghệ cao trong nhà máy. Đây là lĩnh vực đòi hỏi nền tảng về điện tử, vật lý, vật liệu và tự động hóa. Các doanh nghiệp như TSMC, Samsung Foundry, UMC, GlobalFoundries hay SMIC hiện đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, bởi bản thiết kế chip chỉ có thể trở thành sản phẩm vật lý thông qua hệ thống sản xuất có độ chính xác rất cao.
Sau quá trình sản xuất, chip tiếp tục được chuyển sang các công ty đóng gói và kiểm thử để hoàn thiện trước khi đưa ra thị trường. Công đoạn này có nhiệm vụ bảo đảm sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn về hiệu năng, độ bền và độ ổn định. Những cái tên như ASE Group, Amkor, JCET, Tongfu Microelectronics, Hana Micron hay Intel là các doanh nghiệp tiêu biểu trong lĩnh vực. Tại Việt Nam, đóng gói và kiểm thử cũng là một trong những mảng đang được mở rộng mạnh hơn trong những năm gần đây.
Bên cạnh đó, ngành bán dẫn còn phụ thuộc vào nhóm công ty cung cấp thiết bị, vật liệu và phần mềm hỗ trợ. Đây là các doanh nghiệp cung cấp máy móc sản xuất chip, wafer, hóa chất, vật liệu chuyên dụng, phần mềm thiết kế vi mạch và các công cụ kỹ thuật phục vụ quá trình nghiên cứu, thiết kế và chế tạo chip. ASML, Applied Materials, Lam Research, Tokyo Electron, Synopsys, Cadence hay Arm là những doanh nghiệp tiêu biểu cho nhóm này.
Cuối cùng là các doanh nghiệp chuỗi cung ứng và dịch vụ công nghệ liên quan đến bán dẫn. Khi ngành chip mở rộng, thị trường cần nhân lực hiểu logistics, quản lý nguyên vật liệu, vận hành nhà máy, dữ liệu và quản trị sản xuất. Những tập đoàn như Foxconn, Samsung, NVIDIA, Intel hay các doanh nghiệp trong hệ sinh thái FPT cũng góp phần tạo ra nhu cầu lớn về nhóm nhân lực này.
Việc ngành bán dẫn hình thành từ nhiều mắt xích khác nhau cũng đồng nghĩa cơ hội nghề nghiệp không chỉ dành cho một kiểu kỹ sư duy nhất. Người học có thể lựa chọn hướng đi phù hợp với thế mạnh về lập trình, điện tử, tự động hóa, dữ liệu, quản lý vận hành hay chuỗi cung ứng công nghệ cao.
Asia Vietnam đào tạo nhân lực cho những mắt xích quan trọng trong chuỗi bán dẫn
Khi ngành bán dẫn phát triển, nhu cầu nhân lực không chỉ tập trung ở khâu thiết kế chip. Thị trường còn cần đội ngũ có khả năng tham gia vào các công đoạn quan trọng khác như đóng gói, kiểm thử, vận hành hệ thống sản xuất, quản lý chất lượng và chuỗi cung ứng công nghệ cao.
Tại Asia Vietnam, chương trình Công nghệ bán dẫn được xây dựng theo định hướng gắn với nhiều khâu trong hệ sinh thái bán dẫn. Sinh viên được tiếp cận nền tảng về lập trình, điện tử, vi xử lý, hệ thống nhúng, thiết kế vi mạch, sản xuất bán dẫn, kiểm thử, quản lý chất lượng và vận hành hệ thống. Cách tiếp cận này giúp người học không chỉ hiểu bán dẫn ở góc độ lý thuyết, mà còn hình dung rõ hơn các hướng nghề trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Ở giai đoạn chuyên sâu, chương trình tập trung vào các nội dung như thiết kế vi mạch tích hợp, kiểm thử vi mạch, hệ thống sản xuất thông minh, quy trình sản xuất bán dẫn và quản lý vận hành. Đây là những năng lực gắn trực tiếp với các loại hình doanh nghiệp bán dẫn phổ biến hiện nay, từ công ty thiết kế chip, doanh nghiệp sản xuất, đơn vị đóng gói, kiểm thử đến các công ty cung cấp giải pháp và dịch vụ công nghệ cho ngành.
Lộ trình đào tạo của Asia Vietnam được triển khai theo mô hình sinh viên học 50% thời gian tại Việt Nam và 50% thời gian tại Asia University, Đài Loan (Trung Quốc). Trong giai đoạn học tại Việt Nam, sinh viên nằm trong hệ sinh thái đào tạo của Tập đoàn FPT – nơi có lợi thế về công nghệ, mạng lưới doanh nghiệp và kinh nghiệm đào tạo nhân lực theo nhu cầu thị trường.
Đặc biệt, FPT Semiconductor, thành viên thuộc Tập đoàn FPT, hiện tham gia phát triển các dòng chip nguồn và chip IoT, đồng thời mở rộng hoạt động liên quan đến thiết kế vi mạch. Bên cạnh đó, FPT cũng công bố thành lập Nhà máy Kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn tại Việt Nam nhằm từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.
Trong giai đoạn học tại Đài Loan, sinh viên có cơ hội tiếp cận môi trường đào tạo tại Asia University và hệ sinh thái bán dẫn phát triển của khu vực. Thông qua mạng lưới kết nối với các doanh nghiệp và tổ chức công nghệ như TSMC, UMC, MediaTek, TSRI, ITRI và NARLabs, người học có thêm điều kiện quan sát cách ngành bán dẫn vận hành từ nghiên cứu, thiết kế đến sản xuất và ứng dụng thực tế.
GS. Gene-Eu Jan, Giáo sư Khoa học máy tính Asia University, cho rằng nhu cầu nhân lực bán dẫn tại Đài Loan vẫn ở mức cao, mở ra nhiều cơ hội cho sinh viên được đào tạo theo chuẩn quốc tế. “Đài Loan hiện cần hơn 10.000 kỹ sư bán dẫn ở mọi cấp độ chuyên môn. Sinh viên Asia Vietnam được đào tạo theo chuẩn quốc tế, gắn liền với thực tế doanh nghiệp, sẵn sàng tham gia vào chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu. Cơ hội nghề nghiệp rộng mở tại các tập đoàn hàng đầu như TSMC, MediaTek, NVIDIA,…”, ông chia sẻ.
Trong bối cảnh bán dẫn trở thành lĩnh vực có tính cạnh tranh cao, việc đào tạo nhân lực không thể tách rời nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Với lộ trình học tập kết hợp giữa Việt Nam và Đài Loan, chương trình Công nghệ bán dẫn tại Asia Vietnam tạo nền tảng để sinh viên tiếp cận các mắt xích quan trọng của chuỗi bán dẫn và sẵn sàng tham gia vào thị trường việc làm toàn cầu.
