Đài Loan (Trung Quốc) hiện giữ vị trí quan trọng trong chuỗi cung ứng bán dẫn thế giới. Theo số liệu TrendForce được VietnamNet dẫn lại, TSMC chiếm 69,9% thị trường xưởng đúc chip toàn cầu năm 2025. Đằng sau vị thế này là hệ sinh thái được hình thành qua nhiều năm giữa doanh nghiệp, trường đại học và các đơn vị nghiên cứu.
Từ thực tế đó, bài viết trên VietnamNet đặt vấn đề về cách đào tạo kỹ sư bán dẫn Việt Nam đáp ứng yêu cầu của một ngành có mức độ chuyên môn hóa và tính toàn cầu cao.
Ba nhóm năng lực cần được hình thành từ giảng đường
Theo TS. David Hoàng, khoảng cách giữa đào tạo và yêu cầu thực tế của doanh nghiệp bán dẫn có thể nhìn từ ba phương diện chính gồm nền tảng kiến thức theo chuẩn quốc tế, điều kiện thực hành và kỹ năng làm việc trong môi trường doanh nghiệp.
Về chuyên môn, sinh viên cần có cái nhìn tương đối đầy đủ về chuỗi giá trị bán dẫn, từ thiết kế vi mạch, chế tạo wafer đến đóng gói, kiểm thử và vận hành. Ngoại ngữ, khả năng đọc tài liệu kỹ thuật và sử dụng các công cụ chuyên dụng cũng trở thành một phần của năng lực nghề nghiệp.
Cùng với kiến thức, môi trường thực hành đóng vai trò quan trọng bởi bán dẫn là ngành phụ thuộc nhiều vào phần mềm thiết kế, phòng thí nghiệm và hệ thống thiết bị chuyên biệt.
VietnamNet cũng dẫn góc nhìn của ông Đỗ Văn Hướng, Nhà nghiên cứu cao cấp tại ASICLAND (Hàn Quốc), cho rằng sinh viên mới tốt nghiệp chưa nhất thiết phải xử lý ngay những nhiệm vụ kỹ thuật phức tạp, nhưng cần có nền tảng đủ tốt để tiếp tục được đào tạo và thích ứng với cách tổ chức một dự án thực tế.
Ở khía cạnh doanh nghiệp, người học còn cần làm quen với cách đọc yêu cầu kỹ thuật, quản lý tiến độ, ghi nhận kết quả, kiểm tra chéo và phối hợp giữa nhiều vị trí trong một dự án.
Ba nhóm năng lực này vì thế cần được hình thành song song trong quá trình đào tạo, tạo nền tảng để kỹ sư có thể tiếp tục học hỏi và phát triển khi bước vào môi trường nghề nghiệp.
Lộ trình 2+2 mở rộng môi trường học tập và thực hành
Trong bài viết, VietnamNet cũng đề cập mô hình đào tạo ngành Công nghệ bán dẫn tại Asia University Program – chương trình hợp tác giữa Trường Đại học FPT, Tập đoàn FPT và Asia University, Đài Loan (Trung Quốc).
Theo lộ trình 2+2, sinh viên học hai năm đầu tại Việt Nam để xây dựng nền tảng về toán, điện – điện tử, lập trình, ngoại ngữ và phương pháp học tập. Hai năm tiếp theo, sinh viên chuyển tiếp sang Asia University để học chuyên sâu trong môi trường gắn với hệ sinh thái bán dẫn tại Đài Loan.
Để hỗ trợ thực hành, Asia University đã đầu tư hơn 30 triệu Đài tệ cho các phòng thiết kế, mô phỏng linh kiện và thiết bị phục vụ các công đoạn như chế tạo wafer, đóng gói, kiểm thử.
Bên cạnh hạ tầng đào tạo, trường còn xây dựng kết nối với nhiều doanh nghiệp thuộc hệ sinh thái bán dẫn như SPIL, AMD, Fulim Technology Engineering, Wayia Precision, Micron… Thông qua hoạt động nghiên cứu, đào tạo, thực tập và trao đổi kỹ thuật, sinh viên có thêm điều kiện tiếp cận cách công nghệ và yêu cầu thực tế được vận hành trong doanh nghiệp.
Theo TS. David Hoàng, bài toán của đào tạo bán dẫn không nằm ở việc tăng số lượng người học, mà ở khả năng thu hẹp khoảng cách giữa năng lực sinh viên hình thành trên giảng đường và tiêu chuẩn mà thị trường lao động đang yêu cầu.
Đây cũng là yếu tố quan trọng để nguồn nhân lực bán dẫn Việt Nam từng bước nâng cao khả năng tham gia vào những vị trí có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nguồn tham khảo: Báo VietnamNet, bài “Kỹ sư bán dẫn Việt cần gì để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu?”
